مشکلات ارتودنسی ناشی از زود افتادن یا کشیدن دندان شیری

 مشکلات ارتودنسی ناشی از زود افتادن یا کشیدن دندان شیری

دندانهای شیری به دلایلی مانند تحلیل رفتن ریشه، ضربه و جراحت یا پوسیدگی صدمه میبینند و ممکن است زودتر از زمان مورد انتظار، کشیده شوند. از دست دادن زود هنگام دندان شیری در اثر ضربه و بازجذب ریشه تنها در ناحیه جلوی دهان اتفاق می افتد. اگر دندان شیری به علت پوسیدگی یا دلایل دیگر کشیده شود، مشکلاتی در درمان ارتودنسی به وجود می آید.

 

ارتودنسی دندان شیری

ارتودنسی دهان شیری

 

 

تحلیل رفتن زود هنگام ریشه های دندانهای جلویی و نیش یکی از علائم کمبود فضا در فک است. به علاوه، در صورتی که دندانهای آسیاب اول (آسیاب کوچک) دائمی خیلی نسبت به مزیال فاصله داشته باشند، ریشه عقبی دندان آسیاب دوم شیری فک بالا (در شکل بالا عقبی ترین دندان در دهان) ممکن است تحلیل برود. با این حال این دندان آسیاب شیری نمی افتد و مسیر بیرون زدن دندان آسیاب دائمی مسدود میشود. از دست رفتن زود هنگام دندانهای آسیاب شیری میتواند به حرکت کردن دندانهای مجاور منجر شود که در نتیجه آن فضا برای دندانهای دائمی جایگزین کم میشود.

 

کشیدن زود هنگام دندان شیری

از دست دادن زود هنگام دندانهای آسیاب شیری به علت پوسیدگی در فک پایین دو برابر فک بالا اتفاق می افتد. دندانهای نیش شیری تا حدی به پوسیدگی مقاوم هستند چرا که دندانهای جلویی شیری تنها مدت نسبتا کوتاهی در دهان حضور دارند. ممکن است بخشی از تاج یا همه تاج دندانهای آسیاب شیری پوسیده از دست برود. اغلب علت کشیدن این دندانها دندان درد است. عفونت نیز منجر به کشیدن دندان میشود به خصوص اگر امکان تاثیر آن بر دندانهای مجاور مطرح باشد. دندانهای شیری که پالپ زنده ندارند میتوانند منجر به عفونتهای بزرگ و چرکین در نوک ریشه شوند. برخلاف دندانهای دائمی، در دندانهای شیری کیسه فیبری آبسه در اطراف عفونت تشکیل نمیشود که از گسترش آن جلوگیری کند. از این رو دندان زیرین آن نیز صدمه می بیند و ممکن است شکل غیر طبیعی پیدا کند یا هیپوکلسیفیکیشن (کمبود مواد معدنی مینا) داشته باشد و ضایعات پوسیدگی در آن ایجاد شوند.

تاثیر زود کشیدن دندان شیری

تاثیر زود کشیدن دندان شیری قابل پیش بینی است و به خوبی میتوان حدس زد چه اتفاقی قرار است بیفتد. حرکت دندانها پس از خالی شدن جای دندان شیری بستگی به این دارد که کدام دندان از دست رفته و وضعیت اکلوزال چگونه است. این نوع حرکت دندانها در فک بالا سریعتر و بیشتر از فک پایین رخ میدهد. علاوه بر این حرکت دندانها در فک بالا عمدتا محدود به حرکت مزیال و چرخش دندان آسیاب اول دائمی است. در فک پایین مزیال (سطح رو به جلوی دهان) دندانهای مجاور دندان از دست رفته بیشتر به دیستال (سطح رو به عقب دهان) حرکت میکند.

 

ارتودنسی کودکان

سطوح مزیال، دیستال، باکال و لینگوال

 

 

شکل- در شکل بالا سطوح مزیال، دیستال، باکال و لینگوال (چهار سطح جانبی دندان) و سطح آکلوزال (سطح جونده) نشان داده شده است. در این تصویر سمت راست جلوی دهان و سمت چپ عقب دهان است. در این تصویر به ترتیب از بالا در جهت عقربه های ساعت سطح باکال (سطحی که به سمت گونه قرار دارد)، سطح مزیال (سطحی که رو به جلوی دهان قرار دارد)، سطح لینگوال (سطحی که رو به زبان قرار دارد) و سطح دیستال (سطحی که به سمت حلق قرار دارد) مشخص شده اند.
علاوه بر این، موقعیت سه بعدی در قوس دندانی نیز مهم است. به طور کلی خالی شدن زود هنگام جای دندان شیری در قوس دندانی که بزرگ است و فضای زیادی دارد تاثیر کمی بر دندان بندی میگذارد و یا ممکن است هیچ تاثیری بر آن نگذارد اما در صورتی که فضا در قوس دندانی زیاد نباشد، ممکن است خالی شدن جای یک دندان پیامدهایی به دنبال داشته باشد و در صورتی که فضای فک کم باشد قطعا مشکلاتی به وجود می آید.

 

ارتودنسی کودکان

ارتودنسی

 

 

عضلات گونه و زبان نیز در این امر نقش دارند. همچنین زمان از دست رفتن دندان شیری مهم است. اگر از زمانی که دندان شیری کشیده میشود مدت زمان زیادی تا بیرون زدن دندان جایگزین آن باقی مانده باشد، معمولا نتیجه آن تاخیر در بیرون زدن دندان دائمی است ولی اگر از دست دادن دندان اندکی پیش از بیرون زدن دندان دائمی باشد، تاثیر آن شتاب بخشیدن به سرعت بیرون زدن دندان است. به علاوه از دست دادن زود هنگام دندان شیری در سنین پایینتر تاثیر منفی بیشتری در مقایسه با سنین بالاتر دارد. حرکت کردن دندانهای مجاور عمدتا در شش ماه اول خالی شدن جای دندان، اتفاق می افتد.

باید توجه شود که کاهش فضای قوس دندانی اغلب محدود است و ارتباط کمی با رشد دندان بندی دارد. به علاوه در فک پایین بخشی از کاهش فضای قوس دندانی ممکن است در پایان دوره گذار دوم ، جبران شود.

از دست دادن زود هنگام دندانهای جلویی و نیش

در مواردی که فضای کمی در جلوی دهان وجود دارد (مانند مواردی که فاصله یا دیاستم بین دندانهای شیری جلویی وجود ندارد)، کشیدن هنگام دندانهای جلویی و نیش شیری میتواند با بیرون زدن دندان دائمی مجاور همراه باشد. معمولا جراحت و ضربه علت از دست دادن دندانهای جلویی وسطی فک بالا است. در این موارد اگر در اثر ضربه، دندان به داخل فک فرو نرود ( میتواند منجر به جا به جایی و تغییر موقعیت دندانهای دائمی جایگزین آن شود) بلکه فقط کنده شود، تنها تاثیر آن بیرون زدن تاخیری دندان جایگزین خواهد بود.
به علاوه دندانهای جلویی وسطی شیری فک بالا نقشی در مکانیسم جا به جایی دیستال (به سمت عقب) دندانهای جلویی کناری شیری و دندانهای نیش شیری در دوران بیرون زدن دندانهای جلویی وسطی دائمی ندارند.
با بیرون زدن دندانهای جلویی وسطی دائمی فک بالا، ریشه دندانهای جلویی کناری مجاور که شیری هستند ممکن است بازجذب شود و تاج دندان بیفتد. در مواردی که از دست دادن دندان جلویی کناری شیری فک بالا تنها در یک طرف دهان اتفاق می افتد، در حین بیرون زدن دندانهای جلویی وسطی دائمی دندان نیش شیری این سمت، به سمت دیستال و باکال جا به جا نمیشود و در مواردی که از دست دادن دندان جلویی کناری در هر دو طرف دهان بوده است، این عدم جا به جایی در دندان نیش شیری هر دو طرف صادق است.

 

متخصص ارتودنسی

دندانهای جلویی و نیش شیری زودتر از انتظار از دست رفته اند

 

 

شکل- در تصویر بالا دندانهای جلویی و نیش شیری زودتر از انتظار از دست رفته اند. در شرایطی که فک بالا دچار کمبود فضا است، دندانهای جلویی کناری شیری ممکن است در حین بیرون زدن دندانهای جلویی وسطی دائمی، زودتر از موعد بیفتند (a و b). در این صورت فضای کمی (شکل c و d) برای دندانهای جلویی کناری دائمی باقی می ماند. در شکل e بیرون زدن این دندانها میتواند منجر به بازجذب ریشه و افتادن زود هنگام دندانهای نیش شیری شود. در شکل f در نتیجه اتفاق قبلی، دندانهای جلویی کناری دائمی به سمت لبیال حرکت میکنند و جای دندانهای نیش را در قوس دندانی اشغال میکند. در نتیجه این توالی از حرکتها، فضای خیلی کمی برای دندانهای نیش دائمی باقی می ماند. گاهی اوقات در چنین مواردی دندانهای نیش شیری دچار تحلیل ریشه زود هنگام نمیشوند بلکه به جای آن، دندانهای جلویی کناری دائمی از سقف دهان بیرون میزنند.

 

از دست دادن زود هنگام دندانهای آسیاب شیری به علت پوسیدگی در فک پایین دو برابر فک بالا اتفاق می افتد. دندانهای نیش شیری تا حدی به پوسیدگی مقاوم هستند چرا که دندانهای جلویی شیری تنها مدت نسبتا کوتاهی در دهان حضور دارند. ممکن است بخشی از تاج یا همه تاج دندانهای آسیاب شیری پوسیده از دست برود.

 

بیرون زدن دندانهای جلویی کناری دائمی فک بالا ممکن است منجر به افتادن زود هنگام دندانهای نیش شیری شود. اگر این اتفاق تنها در یک طرف دهان بیفتد ممکن است دندانهای جلویی در آن جهت حرکت کنند. در نتیجه فضای کافی برای دندانهای نیش دائمی باقی نمی ماند پس به سمت باکال (گونه) بیرون میزنند. اگر هر دو دندان نیش شیری زود جایشان خالی شود، هر دو دندان نیش دائمی خارج از قوس دندانی بیرون میزنند.

ارتودنسی

تاثیر خالی شدن زود هنگام جای دندانهای جلویی شیری

 

 

شکل- تاثیر خالی شدن زود هنگام جای دندانهای جلویی شیری- در شکل a افتادن یا کشیدن دندان جلویی وسطی شیری (فک بالا) میتواند در شکل و موقعیت دندانهای جایگزین اختلال ایجاد نماید. از دست رفتن زود هنگام دندانهای جلویی وسطی شیری در بیشتر موارد تاثیری بر رشد دندان بندی ندارد. در شرایط کمبود شدید فضای فک (در شکل b) ، با از دست رفتن دندانهای جلویی وسطی، دندانهای جلویی کناری شیری نیز ممکن است زودتر بیفتند (با علامت ضربدر مشخص شده است). اما در نتیجه آن، جا به جایی دندانهای نیش شیری همراه با بیرون زدن دندانهای جلویی وسطی دائمی اتفاق نمی افتد. با از دست دادن زود هنگام دندان نیش شیری یک طرف دهان، دندانهای جلویی در آن جهت حرکت میکنند و خط میانی قوس دندانی بالا و پایین دیگر بر هم منطبق نیست (شکل c). با از دست دادن زود هنگام هر دو دندان نیش، خط میانی قوس دندانی جا به جا نمیشود (شکل d).

ارتودنسی

از دست رفتن زود هنگام دندانهای نیش شیری فک بالا

 

 

شکل- از دست رفتن زود هنگام دندانهای نیش شیری فک بالا که با زاویه نسبت به دندانهای جلویی دائمی و موقعیت خط میانی لبخند فک بالا، قرار دارند. در شکل a افتادن دندان نیش شیری در یک طرف دهان در فک بالا منجر به کج شدن دندانهای جلویی دائمی و جا به جایی خط میانی لبخند میشود. از دست رفتن دندان نیش شیری یک طرف فک پایین نیز همین نتیجه را دارد (شکل b). از دست رفتن دندان نیش شیری مقابل هم، در هر دو فک مقابل (در یک طرف دهان) منجر به کج شدن دندانهای جلویی در همان جهت در هر دو فک میشود (شکلc). با از دست رفتن یکی از دندانهای نیش شیری در فک پایین و طرف دیگر فک بالا، دندانهای جلویی دائمی فک بالا و پایین در جهات مخالف کج میشوند (شکل d).
از دست رفتن زود هنگام دندانهای جلویی شیری در فک پایین پیامدهایی در افزایش فاصله بین دو دندان نیش ، دارد. به علاوه ، از دست دادن زود هنگام دندانهای نیش شیری فک پایین میتواند به افزایش اورجت و اوربایت منجر شود.

ارتودنسی دندان شیری

ارتودنسی در زمان کودکی

 

 

کشیدن زود هنگام دندانهای آسیاب شیری

در نتیجه از دست رفتن زودتر از موعد دندانهای آسیاب شیری، ممکن است حرکت ناخواسته دندانها اتفاق بیفتد و یا چنین چیزی رخ ندهد. در صورتی که دندان آسیاب اول زودتر از آسیاب دوم شیری کشیده شود، احتمال حرکت دندانها کمتر است. در مواردی که جای دندان آسیاب دوم شیری زودتر از موعد خالی میشود، حرکت دندانها معمولا محدود به جا به جایی مزیال دندان آسیاب اول دائمی است. جا به جایی مزیال سطح دیستال دندانها در اثر از دست رفتن زود هنگام دندان آسیاب اول شیری محدودتر است. مزیال دندانها معمولا به سمت دیستال حرکت میکند اما به میزان کمتر. در صورتی که فضا کافی باشد و وضعیت بایت نرمال باشد، مشکل حاصل از کشیدن زود هنگام دندان آسیاب دوم شیری در فک پایین نادر اما در فک بالا متداول است.